Калі асядзе пыл, стр. 13
— А стары — маладзец, — грымячы каструлямі, заўважыла Ядзя. — І бульбу пачысціў, і грыбы паспажыў.
— Ты нават не здагадваешся наколькі. Зірні, — Бажэна выцягнула дзве запацелыя бутэлькі гарэлкі.
Агледзеўшы знаходку, сястра хмыкнула.
— Запасісты. Выходзіць, хлопцы дарма хваляваліся.
— Аб чым мы хваляваліся? — пачуўся з ганку голас Анжэя.
Дзяўчаты азірнуліся. Пасміхнуўшыся, Бажэна прадэманстравала ім знаходку. Твар Янека тут жа змяніўся. У вочы павярнуўся сусветны смутак. Голасам, поўным пакуты, ён застагнаў:
— Божа, толькі не гэта!
— Ды хопіць табе, — пасміхнуўся старэйшы брат. — Дарэчы, а дзе стары?
Ядзя паціснула плячыма.
— Няма яго. Мы з Бажэнкай увесь дом агледзелі — думалі, каб чаго не трапілася.
— Не хвалюйцеся вы, да вячэры павернецца, дарма, ці што, гарэлку купляў.
— Жэнка, — уладкоўваючыся на крэсле, звярнуўся Анжэй да жонкі, — распавядзі лепш: што вы учора даведаліся пра абраз?
Сёстры пераглянуліся.
— З чаго ты узяў, што мы нешта даведаліся? Ты ж спаў, — спытала Бажэна.
— Не настолькі моцна, каб не чуць, як ты чартавалася, шукаючы ноўтбук. Дык вы што-небудзь знайшлі?
Бажэна дастала з халадзільніка прадукты. І пакуль яны з сястрой рыхтавалі вячэру, падрабязна распавяла усё, пра што ім удалося даведацца.
— Дык я не зразумеў: быў той абраз ці не? — вырашыў удакладніць Янек ды пацягнуўся рукой да талеркі з нарэзанай каўбасой.
Ядзя кінула у мужа ручнік.
— Ну чаго ты, — пакрыўджана засоп ён.
Пачакаўшы, пакуль сястра з мужам высвятляць адносіны, Бажэна працягнула:
— Хутчэй за усё — быў. Не гледзячы на тое, што сайт, з якога мы узялі гэтую інфармацыю, груба кажучы, левы. Я б такім звесткам асабліва не давярала. Але, з іншага боку, ён пацвярджае аповеды старога. Прачытаць аб абразе ён наўрад ці дзесьці мог, мы самі знайшлі інфармацыю аб ім з вялікай цяжкасцю. Так што, па усёй бачнасці, абраз існаваў. А вось ці праўдзівыя гісторыі, звязаныя з ім, — не ведаю.
— А прыблізны кошт абразу не указваўся? — спытаў Янек.
— Не. Але думаю, гаворка пойдзе пра вельмі прыстойную суму.
— З абразам зразумела, а пра новага сваяка што-небудзь даведаліся?
— Не, — загаварыла Ядзя. — Я сёння размаўляла з татам. Ён сказаў, што пра існаванне у Марыі брата чуе упершыню.
— Значыць, дзед нешта наблытаў, — заўважыў Янек.
— Я так не лічу, — адказала на гэта Бажэна.
Маладзёны са здзіўленнем паглядзелі на яе.
— Судзіце самі, — растлумачыла ім дзяўчына. — Калі стары распавёў праўду пра абраз, цудоўна памятае Марыю (бо з ходу заўважыў, што Ядзя — копія прабабкі), значыць, з памяццю у яго поўны парадак, а хлусіць дзеду навошта.
— Бажэна мае рацыю, — кіўнуў Анжэй.
— А наогул, мутная, дзяўчаты, у вас сямейка, — уставіў Янек.
— Што?! — дружна абурыліся сёстры.
— Што-што. Прадзед ваш ні з таго ні з сяго збег з роднай хаты, прыхапіўшы жонку ды маленькага сына. Прабабка, як падпольшчык на допыце, захоўвала маўчанне аб існаванні брата, — вёў абвінаваўчую прамову Янек.
— Анжэй, утаймуй брата, — папрасіла Бажэна мужа. — А то я, хоць і супраць усякага роду гвалту, але яго дакладна зараз чым-небудзь агрэю.
— Ох, брат, і як ты толькі з ёй жывеш, — хорам працягнулі за Янека маладзёны.
— Паслухайце, усё амаль гатова, пара вячэраць, — заўважыла Ядзя, завіхаючыся каля пліты. — А старога усё няма.
Тут зарыпелі уваходныя дзверы. Раздаўся гучны тупат. Затым у кухню уплыў задаволены дзед, а за ім... паліцэйскі! Замыкаў шэсце нейкі мужчына.
— А у склепе пад касцёлам труп знайшлі! — з парога заявіў пан Чэслаў.
Ад здзіўлення Бажэна села на падваконнік, а Ядзя выпусціла з рук лыжку, якой нешта памешвала у каструлі на пліце.
Паліцэйскі грозна зірнуў на старога, і той, ніякавеючы пад яго позіркам, заляпаў:
— Не труп, а рэшткі...
— Парэшткі, — паправіў яго ахоўнік парадку.
Трэба адзначыць, на грознага прадстаўніка органаў правапарадку ён паходзіў мала. Невысокі, пузаценькі, кірпаты, з круглымі, абсалютна наіўнымі вачыма. На выгляд яму можна было даць гадоў сорак пяць. Ды і падобны ён быў на дабрадушнага калабка, чамусьці апранутага у фуражку.
— Вы не маглі б патлумачыць толкам? — прыйшоўшы у сябе, папрасіла Бажэна.
— Зараз, — з-за спіны «калабка» з'явіўся невядомы малады чалавек. — Мяне клічуць Томаш Матэцкі, — прадставіўся ён. — Я кірую рэстаўрацыйнымі працамі у касцёле. Зараз мы расчышчаем склепы пад ім. Сёння у адным з хадоў мае працоўныя знайшлі чалавечы шкілет.
Пакуль хлопец распавядаў, Бажэна з цікавасцю яго разглядала. Равеснік яе мужа, ну або трохі старэйшы. Высокі, з добрай фігурай, вельмі цёмнымі валасамі ды класічнымі рысамі твару. «Не хлопец — карцінка», — падумала яна.
Але прыцягнула яе не знешнасць мужчыны, а рэакцыя Анжэя на яго з'яўленне. Ледзь убачыўшы увайшоўшага, той уздрыгнуў. Калі б Бажэна не глядзела у гэты момант на мужа, наўрад ці б яна нешта заўважыла — так хутка Анжэй узяў сябе у рукі.
— Вось мы і выклікалі паліцыю ды дзяльнічага інспектара, — тым часам працягваў пан Матэцкі.
— Дык вы інспектар? — павярнуўшыся тварам да паліцэйскага, удакладніў Янек.
— Так точна, — па-ваеннаму адрапартаваў той. — Сяржант Данілавіч, — дадаў ён.
— А парэшткі чые? — пацікавілася Ядзя. — І мы якое дачыненне да гэтага маем?
— Ды там косткі адны, — пачаў распавядаць пан Данілавіч. — Эксперты з горада прыехалі, кажуць: шкілету гадоў сямдзесят, быццам бы застрэлілі яго. А я думаю: раней гэта было. Касцёл з 47-га закінутым стаіць, а уваход у падвалы яшчэ у 39-ым, падчас авіяналётаў, засыпала. Вось, а цяпер клопат адзін, — горасна уздыхнуў ён. — Дык я чаго зайшоў, — тут ён, відаць, узгадаў, што з'яўляецца прадстаўніком мясцовай улады, ды, дадаўшы у голас суровасці, спытаў: — Вам што-небудзь вядома па дадзеным пытанні?
Анжэй зарагатаў. Ядзя з Янекам абмяняліся здзіўленымі позіркамі. А Бажэна, якая толькі што зацягнулася цыгарэтай, папярхнулася тытунёвым дымам.
— Па справе?! Вы ж сказалі: ён сямдзесят гадоў таму памёр, — адкашляўшыся, прамовіла яна.
Інспектар, зразумеўшы, што змарозіў глупства, збянтэжыўся.
— Дык я для парадку пытаюся.
— Ну калі для парадку, тады так, — усё яшчэ смеючыся, заўважыў Анжэй.
— Ды ты не хвалюйся, Міхась, — паляпаў па плячы дзяльнічага стары, — уладкуецца усё. Лепш садзіся з намі вячэраць, і вы таксама, — кіўнуў ён хлопцу.